autor: Zespół PolisaMed.PL, 26.03.2025
Zmiana Ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 560) nałożyła na podmioty wykonujące działalność leczniczą w zakresie leczenia małoletnich obowiązek wprowadzenia "Standardów ochrony małoletnich" (dalej: "standardy").
Zmieniona ustawa w art. 22c wymienia obligatoryjny katalog aspektów, które musza zostać uregulowane w standardach danego podmiotu:
Art. 22c
W standardach, w sposób dostosowany do charakteru i rodzaju placówki lub działalności, określa się w szczególności:
- zasady zapewniające bezpieczne relacje między małoletnim a personelem placówki lub organizatora, a w szczególności zachowania niedozwolone wobec małoletnich;
- zasady i procedurę podejmowania interwencji w sytuacji podejrzenia krzywdzenia lub posiadania informacji o krzywdzeniu małoletniego;
- procedury i osoby odpowiedzialne za składanie zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na szkodę małoletniego, zawiadamianie sądu opiekuńczego oraz w przypadku instytucji, które posiadają takie uprawnienia, osoby odpowiedzialne za wszczynanie procedury "Niebieskie Karty";
- zasady przeglądu i aktualizacji standardów;
- zakres kompetencji osoby odpowiedzialnej za przygotowanie personelu placówki lub organizatora do stosowania standardów, zasady przygotowania tego personelu do ich stosowania oraz sposób dokumentowania tej czynności;
- zasady i sposób udostępniania rodzicom albo opiekunom prawnym lub faktycznym oraz małoletnim standardów do zaznajomienia się z nimi i ich stosowania;
- osoby odpowiedzialne za przyjmowanie zgłoszeń o zdarzeniach zagrażających małoletniemu i udzielenie mu wsparcia;
- sposób dokumentowania i zasady przechowywania ujawnionych lub zgłoszonych incydentów lub zdarzeń zagrażających dobru małoletniego.
2. W standardach wprowadzanych w placówce lub miejscu prowadzonej działalności, o których mowa w art. 22b, należy określić także:
- wymogi dotyczące bezpiecznych relacji między małoletnimi, a w szczególności zachowania niedozwolone;
- zasady korzystania z urządzeń elektronicznych z dostępem do sieci Internet;
- procedury ochrony dzieci przed treściami szkodliwymi i zagrożeniami w sieci Internet oraz utrwalonymi w innej formie;
- zasady ustalania planu wsparcia małoletniego po ujawnieniu krzywdzenia.
3. Obowiązek wprowadzenia standardów mają także podmioty świadczące usługi hotelarskie oraz turystyczne, a także prowadzące inne miejsca zakwaterowania zbiorowego, w zakresie niezbędnym do zapewnienia ochrony małoletnich. Standardy, w sposób dostosowany do charakteru i rodzaju prowadzonych usług, określają w szczególności:
- zasady zapewniające bezpieczne relacje między personelem podmiotu a małoletnim, a w szczególności zachowania niedozwolone wobec małoletnich;
- zasady i procedury identyfikacji małoletniego przebywającego w obiekcie hotelarskim i jego relacji w stosunku do osoby dorosłej, z którą przebywa w tym obiekcie;
- zasady i procedury reagowania w przypadku uzasadnionego przypuszczenia, że dobro małoletniego znajdującego się na terenie obiektu hotelarskiego lub korzystającego z usług turystycznych jest zagrożone;
- procedury i osoby odpowiedzialne za składanie zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na szkodę małoletniego oraz zawiadamianie sądu opiekuńczego;
- zakres kompetencji osoby odpowiedzialnej za przygotowanie personelu podmiotu do stosowania standardów, zasady przygotowania tego personelu do ich stosowania oraz sposób dokumentowania tej czynności.
Należy pamiętać o tym, że treść tych standardów nie może naruszać innych przepisów, w tym chociażby Ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, czy też na przykład Ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty w kontekście ochrony tajemnicy lekarskiej. Treść Standardów musi wprowadzać pewnego rodzaju organizację wewnątrz podmiotu związana z zapewnieniem ochrony małoletnim pacjentom. Istotnym jest, że postanowienia te muszą przewidywać uregulowanie kwestii ochrony małoletnich na płaszczyznach relacji z personelem medycznym, innymi pacjentami oraz z rodzicami lub opiekunami.
Przepisy zmienionej Ustawy, prócz obowiązku wprowadzenia Standardów, jako (można to tak określić) procedury wewnętrznej, nakładają również na podmioty obowiązek:
- wywieszenia w widocznym miejscu standardów;
- sporządzenia standardów również w wersji skróconej adresowanej dla małoletnich pacjentów.
Jak wskazują przepisy, wersja skrócona standardów przeznaczona dla małoletnich pacjentów powinna zawierać istotne z punktu widzenia ich interesów postanowienia. W praktyce z cała pewnością powinny znaleźć się tam postanowienia dotyczące udzielenia informacji o kręgu osób, do których małoletni pacjent może zgłosić się po pomoc, wskazaniu (w formie otwartego katalogu) zachowań, które są niewłaściwe ze strony personelu wobec pacjenta, a także zastrzeżenie jakich zachowań powinien wystrzegać się sam małoletni pacjent.
W standardach (również w wersji skróconej) powinny również znaleźć się postanowienia uwzględniające sytuację dzieci niepełnosprawnych oraz dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Każdy małoletni pacjent powinien zostać zapoznany z treścią standardów w wersji skróconej.