autor: Zespół PolisaMed.PL, 15.09.2025
Większość programów specjalizacyjnych, jako obowiązkowe wymienia odbycie stażu kierunkowego we właściwej poradni specjalistycznej. W zależności od dziedziny medycyny zakładane są oczywiście odmienne cele i umiejętności, jakie mają zostać osiągnięte przez lekarza rezydenta, jak i łączna liczba godzin udzielania świadczeń. Oczywistym jest, że w poradni kontakt z pacjentem odbywa się ?sam na sam?, zatem nie ma możliwości sprawowania bezpośredniego nadzoru nad lekarzem rezydentem przez specjalistę.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 357 z późn. zm.), przewiduje, że do udzielania świadczeń w ramach poradni specjalistycznej uprawniony jest lekarz w trakcie specjalizacji, który:
a) rozpoczął specjalizację w szczegółowej dziedzinie medycyny przed dniem 30 września 2014 r. - w przypadku posiadania specjalizacji II stopnia lub tytułu specjalisty w odpowiedniej dziedzinie medycyny oraz uzyskał potwierdzenie przez kierownika specjalizacji wiedzy i umiejętności umożliwiających samodzielną pracę w poradni specjalistycznej,
b) ukończył pierwszy rok specjalizacji - w przypadku specjalizacji w innych niż wymienione w lit. a i c dziedzinach medycyny oraz uzyskał potwierdzenie przez kierownika specjalizacji wiedzy i umiejętności umożliwiających samodzielną pracę w poradni specjalistycznej,
c) ukończył drugi rok specjalizacji - w przypadku specjalizacji w dziedzinie okulistyki lub dermatologii i wenerologii oraz uzyskał potwierdzenie przez kierownika specjalizacji wiedzy i umiejętności umożliwiających samodzielną pracę w poradni specjalistycznej;
Należy wskazać, że tak jak wymieniono w powyższych literach b i c kierownik specjalizacji powinien potwierdzić wiedzę i umiejętności umożliwiające samodzielną pracę w poradni specjalistycznej. Odnosząc się do kwestii odpowiedzialności prawnej za ewentualne błędy istotnym jest odróżnienie reżimu odpowiedzialności cywilnej od karnej.
Z uwagi na łączący stosunek prawny lekarza rezydenta z podmiotem udzielającym świadczeń, na podstawie quasi umowy o pracę, odpowiedzialność będzie spoczywać na podmiocie. Do rozważenia pozostanie ewentualna, w zależności od danych okoliczności, kwalifikacja jako ewentualnego błędu organizacyjnego. (chociażby w aspekcie tego, czy kierownik specjalizacji potwierdził umiejętności lekarza rezydenta uprawniające do udzielania świadczeń w ramach poradni).
Co do zaś odpowiedzialności karnej, należy wskazać, że zgodnie z ogólnymi zasadami prawa karnymi obowiązuje zasada winy indywidualnej. Oznacza to, że za dane zachowanie lub zaniechanie odpowiada bezpośrednio dana osoba.
Zatem, potwierdzenie umiejętności przez kierownika specjalizacji stanowi bardzo istotną kwestię formalną, która w sposób jednoznaczny wskazuje na to, że dany lekarz rezydent posiada wszelkie umiejętności pozwalające na bezpośredni kontakt i samodzielne udzielanie świadczeń pacjentom w ramach poradni specjalistycznej. Warto dodać, że wszelkie powyższe uwagi mają również zastosowanie w sytuacji, gdy lekarz rezydent odbywa staż kierunkowy w ramach poradni w innym podmiocie, niż ten macierzysty.
Niestety, z praktyki sądowej dostrzegalnym staje się zjawisko polegające na przyjmowaniu przez składy orzekające wątpliwości co do umiejętności lekarzy rezydentów. Dana sytuacja medyczna jest inaczej oceniana, gdy świadczeń udzielał lekarz rezydent, niż miałby to być lekarz specjalista. Jest to związane z przyjmowanym kanonem pozbawiania prawa do popełniania omyłki i przyjmowania pewnych kwestii medycznych i idącej za tym decyzyjności w sposób zero ? jedynkowy.