autor: Radca prawny Patrycja Aleksandrowicz Okręgowa Izba Radców Prawnych, 30.04.2024
Czy wiesz, że każdy podmiot wykonujący działalność leczniczą jest zobowiązany do posiadania obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (OC)? Artykuł 25 Ustawy o działalności leczniczej precyzyjnie określa zakres tego ubezpieczenia, które obejmuje odpowiedzialność za szkody wynikające z udzielania lub zaniechania udzielania świadczeń zdrowotnych.Nasza strona internetowa zaprasza do lektury artykułu omawiającego szczegóły obowiązkowego ubezpieczenia OC dla podmiotów medycznych. Dowiedz się, jakie są minimalne sumy gwarancyjne, które powinny być zawarte w polisie OC, oraz jakie ryzyko może wiązać się z niedostatecznym zabezpieczeniem.
Artykuł 25 Ustawy o działalności leczniczej normuje instytucję obowiązkowego ubezpieczenia OC, które obejmuje swoim zakresem odpowiedzialność cywilną za szkody będące następstwem udzielania świadczeń zdrowotnych albo niezgodnego z prawem zaniechania udzielania świadczeń zdrowotnym. Zgodnie z kolejnym ustępem przepisu, obowiązek zawarcia obowiązkowej polisy odpowiedzialności cywilnej powstaje najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień rozpoczęcia wykonywania działalności leczniczej ? w jednej z form przewidzianej przepisami Ustawy o działalności leczniczej.
Minimalne sumy gwarancyjne i zakres odpowiedzialności: rozporządzenie dotyczące obowiązkowego ubezpieczenia OC dla podmiotów wykonujących działalność leczniczą
Akt wykonawczy do przywołanego jak wyżej przepisu Ustawy, to jest Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 kwietnia 2019 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Dz. U. poz. 866 z późn. zm.), obejmuje swoim przedmiotem szczegółowy zakres obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą za szkody będące następstwem udzielania świadczeń zdrowotnych albo niezgodnego z prawem zaniechania udzielania świadczeń zdrowotnych oraz minimalną sumę gwarancyjną tego ubezpieczenia.
§3 przywołanego Rozporządzenia określa, że minimalna suma gwarancyjna ubezpieczenia OC, w okresie ubezpieczenia nie dłuższym niż 12 miesięcy, wynosi równowartość w złotych:
1) 100 000 euro w odniesieniu do jednego zdarzenia oraz 500 000 euro w odniesieniu do wszystkich zdarzeń, których skutki są objęte umową ubezpieczenia OC podmiotu leczniczego, wykonującego działalność leczniczą,
2) 75 000 euro w odniesieniu do jednego zdarzenia oraz 350 000 euro w odniesieniu do wszystkich zdarzeń, których skutki są objęte umową ubezpieczenia OC podmiotu leczniczego, wykonującego działalność leczniczą,
3) 75 000 euro w odniesieniu do jednego zdarzenia oraz 350 000 euro w odniesieniu do wszystkich zdarzeń, których skutki są objęte umową ubezpieczenia OC lekarza wykonującego działalność leczniczą w formie jednoosobowej działalności gospodarczej jako indywidualna praktyka lekarska, indywidualna praktyka lekarska wyłącznie w miejscu wezwania, indywidualna specjalistyczna praktyka lekarska, indywidualna specjalistyczna praktyka lekarska wyłącznie w miejscu wezwania, indywidualna praktyka lekarska wyłącznie w zakładzie leczniczym na podstawie umowy z podmiotem leczniczym prowadzącym ten zakład lub indywidualna specjalistyczna praktyka lekarska wyłącznie w zakładzie leczniczym na podstawie umowy z podmiotem leczniczym prowadzącym ten zakład,
4) 75 000 euro w odniesieniu do jednego zdarzenia oraz 350 000 euro w odniesieniu do wszystkich zdarzeń, których skutki są objęte umową ubezpieczenia OC lekarza wykonującego działalność leczniczą w formie spółki cywilnej, spółki jawnej albo spółki partnerskiej jako grupowa praktyka lekarska,
5) 30 000 euro w odniesieniu do jednego zdarzenia oraz 150 000 euro w odniesieniu do wszystkich zdarzeń, których skutki są objęte umową ubezpieczenia OC pielęgniarki wykonującej działalność leczniczą w formie jednoosobowej działalności gospodarczej jako indywidualna praktyka pielęgniarki, indywidualna praktyka pielęgniarki wyłącznie w miejscu wezwania, indywidualna specjalistyczna praktyka pielęgniarki, indywidualna specjalistyczna praktyka pielęgniarki wyłącznie w miejscu wezwania, indywidualna praktyka pielęgniarki wyłącznie w zakładzie leczniczym na podstawie umowy z podmiotem leczniczym prowadzącym ten zakład lub indywidualna specjalistyczna praktyka pielęgniarki wyłącznie w zakładzie leczniczym na podstawie umowy z podmiotem leczniczym prowadzącym ten zakład,
6) 30 000 euro w odniesieniu do jednego zdarzenia oraz 150 000 euro w odniesieniu do wszystkich zdarzeń, których skutki są objęte umową ubezpieczenia OC pielęgniarki wykonującej działalność leczniczą w formie spółki cywilnej, spółki jawnej albo spółki partnerskiej jako grupowa praktyka pielęgniarek,
7) 30 000 euro w odniesieniu do jednego zdarzenia oraz 150 000 euro w odniesieniu do wszystkich zdarzeń, których skutki są objęte umową ubezpieczenia OC fizjoterapeuty wykonującego działalność leczniczą w formie jednoosobowej działalności gospodarczej jako indywidualna praktyka fizjoterapeutyczna, indywidualna praktyka fizjoterapeutyczna wyłącznie w miejscu wezwania, indywidualna praktyka fizjoterapeutyczna wyłącznie w zakładzie leczniczym na podstawie umowy z podmiotem leczniczym prowadzącym ten zakład;
8) 30 000 euro w odniesieniu do jednego zdarzenia oraz 150 000 euro w odniesieniu do wszystkich zdarzeń, których skutki są objęte umową ubezpieczenia OC fizjoterapeuty wykonującego działalność leczniczą w formie spółki cywilnej, spółki jawnej albo spółki partnerskiej jako grupowa praktyka fizjoterapeutyczna,
9) 30 000 euro w odniesieniu do jednego zdarzenia oraz 150 000 euro w odniesieniu do wszystkich zdarzeń, których skutki są objęte umową ubezpieczenia OC diagnosty laboratoryjnego wykonującego działalność leczniczą w formie jednoosobowej działalności gospodarczej jako indywidualna praktyka diagnosty laboratoryjnego, indywidualna praktyka diagnosty laboratoryjnego wyłącznie w zakładzie leczniczym na podstawie umowy z podmiotem leczniczym prowadzącym ten zakład,
10) 30 000 euro w odniesieniu do jednego zdarzenia oraz 150 000 euro w odniesieniu do wszystkich zdarzeń, których skutki są objęte umową ubezpieczenia OC diagnosty laboratoryjnego wykonującego działalność leczniczą w formie spółki cywilnej, spółki jawnej albo spółki partnerskiej jako grupowa praktyka diagnostów laboratoryjnych.
Odpowiedzialność lekarzy a wymogi ubezpieczenia OC: czy minimalna suma gwarancyjna jest wystarczająca w obliczu rosnącej liczby powództw cywilnych związanych z błędami medycznymi?
W kontekście lekarzy udzielających świadczeń zdrowotnych na podstawie zawartych z podmiotami leczniczymi (najczęściej SPZOZ) umów cywilnoprawnych, warto zwrócić uwagę na brzmienie wskazanego jak wyżej punktu 3, który wskazuje że minimalna kwota polisy OC w przypadku indywidualnej praktyki lekarskiej wynosi 75 000 euro za jedno zdarzenie. Analizując zarówno orzecznictwo pod kątem oceny linii orzeczniczej sądów powszechnych w sprawach dotyczących zarzutu popełnienia błędu medycznego, jak i analizy licznych artykułów prasowych należy rozważyć, czy wobec utrzymującej się wysokiej ilości powództw cywilnych suma gwarancyjna jest wystarczająca.
Przepisy względem roszczeń cywilnych kierowanych do sądów powszechnych nie regulują minimalnych jak i maksymalnych kwot, jakich mogą domagać się pacjenci lub ich osoby bliskie z tytułu zadośćuczynienia za poniesioną krzywdę pozostającą w związku przyczynowo ? skutkowym z zarzucanym błędem medycznym. Czasami kwoty, które są przedmiotem roszczeń są astronomiczne i mogą one znacznie przekroczyć sumę gwarancyjną wynikającą z obowiązkowej polisy OC. Warto zatem przypomnieć, że co wydaje się być oczywiste, Ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność wyłącznie do wysokości wartości kwoty gwarancyjnej wynikającej z treści polisy. Co za tym idzie, w przypadku roszczeń przekraczających tenże próg, pozostała kwota (w przypadku jej zasądzenia) powinna być wypłacona ze środków własnych. Względem umów cywilnoprawnych, co prawda odpowiedzialność zarówno Udzielającego Zamówienie jak i Przyjmującego Zamówienie kształtuje się jako odpowiedzialność solidarna (każdy po ?), jednakże może to i tak nie oznaczać zmieszczenia się w granicach polisy OC. W tym przypadku warto rozważyć możliwość zawarcia dodatkowej polisy OC, dzięki której powstałe pewnego rodzaju zabezpieczenie na przyszłość przed ewentualnymi roszczeniami o których mowa w postaci sumy nadwyżkowej.