autor: Radca prawny Patrycja Aleksandrowicz Okręgowa Izba Radców Prawnych, 21.10.2026
Do niedawna często przedstawianymi, zwłaszcza w prasie były przypadki związane chociażby narzędzi chirurgicznych, czy też chust lub gazików w ciałach pacjentów wskutek przeprowadzanych zabiegów. Oczywistym jest, iż w przypadkach, gdy takie przedmioty są usuwane z organizmu powinno być to szczegółowo odnotowane, zwłaszcza w protokole danego zabiegu. Należałoby jednak dodatkowo, dla celów dowodowych (zwłaszcza pod kątem mogących zaistnieć w przyszłości postępowań, lub też w związku z trwającymi aktualnie postępowaniami) zarekomendować utrwalenie wyglądu tychże przedmiotów poprzez fotografie. Z całą pewnością taki środek stanowiłby kluczowy dowód w danej sprawie, stanowiłby zwłaszcza cenny materiał źródłowy dla biegłego opiniującego w danej sprawie i oceniającego mogące powstać w przyszłości skutki dla zdrowia i życia w związku z popełnionym błędem w sztuce. Nie ma żadnych przeszkód, aby takie fotografie stanowiły część dokumentacji medycznej, na przykład w formie załącznika do protokołu danego zabiegu.
W związku z roszczeniami, pacjenci mogą zwrócić się do personelu o wydanie im usuniętych z ich organizmu ciał obcych, właśnie na potrzeby ewentualnego wzmocnienia kwestii dowodowej w planowanych do wytoczenia przez danego pacjenta postępowaniu. W takiej sytuacji rekomendowanym działaniem byłyby uzyskanie opinii funkcjonującego w danym podmiocie zespołu ds. epidemiologii i zakażeń celem zajęcia merytorycznego stanowiska co do tego, czy dane ciało obce może zostać wydane i czy nie stwarza to ewentualnych ryzyk epidemiologicznych. W przypadku uznania, iż takie ryzyko nie zachodzi, usunięte ciało obce może zostać wydane, co również powinno znaleźć swoje potwierdzenie w dokumentacji medycznej. W przypadku jednak uznania ewentualnych ryzyk, pacjent powinien uzyskać odmowę wydania takiego przedmiotu, co również powinno zostać odnotowane w dokumentacji medycznej. W sytuacjach natomiast, gdy pacjent nie zwraca się o wydanie takiego przedmiotu, po utrwaleniu jego wyglądu – czym była mowa powyżej, powinno ono zostać potraktowane jako odpad. Jeżeli jednak, w okresie czasu poddawania pacjenta usuwaniu ciała obcego, który znalazł się w jego ciele na skutek popełnionego błędu w sztuce, personel ma wiedzę na temat już toczącego się postępowania karnego w związku ze złożeniem zawiadomienia o podejrzeniu pełnienia przestępstwa, rekomendowanym postępowaniem byłby kontakt z jednostką prokuratury właściwej z uwagi na adres danego podmiotu z zapytaniem o ewentualne zajęcie rzeczy, to jest ciała obcego po jego usunięciu z organizmu pacjenta.
Bardzo często w oddziałach gastroenterologicznych lub okulistycznych (a także w innych) pojawiają się pacjenci, przyjmowani w trybie pilnym, zgłaszający jaki powód przyjęcia połknięcie, wbicie, itd., ciała obcego, które należy pilnie usunąć.
Co do zasady należy przyjąć, że mogą zdarzyć się przypadku, gdy ciało obce / dany przedmiot stanowi własność pacjenta, która de facto znajduje swoją ochronę prawną.
Zdarzają się oczywiście przypadki, gdy pacjencie przed danym zabiegiem (świadczeniem) lub bezpośrednio po jego wykonaniu (udzieleniu) zwracają się do personelu o wydanie im usuniętego z nich organizmu ciała obcego. W tych przypadkach analogicznie, jak w kwestii opisywanej w powyższym ustępie 1, należy zarekomendować uzyskanie stanowiska zespołu ds. epidemiologii i zakażeń, celem ustosunkowania się merytorycznego co do tego, czy dane (usunięte) ciało stwarza jakiekolwiek ryzyko epidemiologiczne i czy pod tym względem bezpiecznym jest jego wydanie. Należy jednocześnie zwrócić uwagę, iż w tych okolicznościach związanych z pojawieniem się ciała obcego w organizmie pacjenta należy wziąć również pod uwagę aspekt obiektywnego bezpieczeństwa i stanu w jakim znajduje się pacjent. W sytuacji, gdy dany (usuwany, usunięty) przedmiot jest pod względem obiektywnych kryteriów niebezpiecznym, stan pacjenta zaś wskazuje na to, iż może ponownie dojść do „wypadku” należy odmówić wydania danego przedmiotu, co powinno zostać odnotowane w dokumentacji medycznej, a następnie zutylizowane (potraktowane jako odpad) – dotyczy to rzeczy niemających wartości materialnej, lub symbolicznej wartości (haczyk, śruba). W przypadku zaś przedmiotów przejawiających wyższą wartość, rekomendowanym byłoby przechowanie
w danym oddziale przedmiotu i pouczenie pacjenta, iż dany przedmiot zostanie wydany na pisemny wniosek pacjenta (oczywiście po ustaniu danego zagrożenia – na przykład uzyskaniu stanu trzeźwości).
Powyżej opisywane działania i czynności stanowią rekomendacje, bowiem opisywany zakres tematyczny nie znajduje odwzorowania w przesłankach jakiejkolwiek normy prawnej. Rekomendacje wynikają zaś z praktyki i doświadczenia związanego z pracą w SPZOZ.
Może Cię zainteresować:
Wykonujesz zawód medyczny lub prowadzisz podmiot leczniczy? Potrzebujesz profesjonalnej ochrony ubezpieczeniowej! Nasi specjaliści są do Twojej dyspozycji:
Zobacz również:
jeśli masz jakieś pytania,
potrzebujesz dodatkowego wyjaśnienia kwestii związanych z interesującym Cię ubezpieczeniem,
skontaktuj się z nami
Zapisz się do newslettera by być na bieżąco!
