autor: Radca prawny Patrycja Aleksandrowicz Okręgowa Izba Radców Prawnych, 22.12.2026
Potencjalnie możliwym jest wprowadzenie kolejnych poprawek do projektu ustawy. Niniejszy komentarz dotyczy aktualnej jego treści.
Liczne, uzasadnione obawy wzbudza nie tylko po stronie kierowników podmiotów leczniczych, lecz i w szczególności lekarzy, wpływ procedowanych przepisów na aktualnie trwające stosunki prawne.
Zacząć jednak należy od wytłumaczenia bardzo istotnego dla przyszłego ewentualnego wdrażania tychże norm określenia, którym posługuje się ustawodawca w omawianym projekcie, tj. „zatrudniania”. Dotychczas, kierując się należytą starannością determinowaną obowiązkiem (co do zasady) zachowywania jednolitości terminologii w ustawach, zatrudnianie było identyfikowane ze stosunkiem pracy. Projektowana jednak ustawa rozszerza to pojęcie również na umowy cywilnoprawne jak i inne stosunki służbowe.
Projekt zakłada, iż pełny wymiar zatrudnienia (rozumiany w kontekście łącznego wymiaru udzielania świadczeń zdrowotnych na podstawie umów o pracę, umów cywilnoprawnych lub innych aktów) u wszystkich świadczeniodawców, a także (w tym) czasu udzielania świadczeń poza zakładem leczniczym, w ramach praktyki, o której jest mowa w art. 5 ust. 2 Ustawy o działalności leczniczej nie może przekroczyć równowartości dwukrotności pełnego wymiaru czasu pracy w miesiącu kalendarzowym. Zgodnie z definicją zawartą w projekcie, pełny wymiar czasu pracy w miesiącu kalendarzowym stanowi iloczyn 8 godzin i liczby dni w danym miesiącu kalendarzowym przypadających od poniedziałku od piątku. Każde święto określone w przepisach o dniach wolnych od pracy przypadające w danym miesiącu w innym dniu niż niedziela obniża pełen wymiar czasu pracy o 8 godzin.
W przypadku wejścia w życie omawianego projektu ustawy, personel medyczny (lekarze, pielęgniarki, położne, fizjoterapeuci, ratownicy medyczni) będzie zobowiązany w terminie 7 dni od dnia wezwania przez świadczeniodawcę do złożenia mu następujących dokumentów:
1.) oświadczenia o wyborze jednego z zatrudniających ją świadczeniodawców jako świadczeniodawcy podstawowego;
2.) oświadczenie o łącznym maksymalnym wymiarze czasu zatrudnienia, wynikającym z umów zawartych z zatrudniającymi ją świadczeniodawcami, w tym o czasie pracy poza zakładem leczniczym w ramach praktyki, o której jest mowa w art. 5 ust. 2 Ustawy o działalności leczniczej;
3.) w przypadkach osób wykonujących zawód lekarza, pielęgniarki, położnej, fizjoterapeuty lub ratownika medycznego zatrudnionych u jednego świadczeniodawcy koniecznym jest złożenie oświadczenia, iż osoba ta nie jest zatrudniona u innego świadczeniodawcy;
4.) oświadczenie o łącznym maksymalnym średniomiesięcznym wynagrodzeniu z tytułu udzielania świadczeń zdrowotnych oraz z tytułu wykonywania zadań innych niż udzielanie świadczeń zdrowotnych, określonych w umowach zawartych z zatrudniającymi ją świadczeniodawcami, realizującymi umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, lub w innych aktach, na podstawie których powstaje stosunek pracy albo stosunek służbowy.
Kierownicy podmiotów leczniczych będących świadczeniodawcami będą mieć ustawowy termin na dostosowanie umów z personelem, w tym odebranie oświadczeń o których jest mowa powyżej w terminie nie dłuższy niż 6 miesięcy od dnia jej wejścia w życie.
W okresie dostosowawczym, personel medyczny udzielający świadczeń zdrowotnych u więcej niż jednego świadczeniodawcy, może złożyć do świadczeniodawcy podstawowego (zgodnie ze złożonym oświadczeniem o którym jest powyżej mowa), wniosek o wyrażenie zgody na zatrudnię u kolejnego świadczeniodawcy. Ważnym jest to, iż projekt ustawy zakłada, iż co do zasady wymiar zatrudnienia u świadczeniodawcy nie powinien być mniejszy niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy (definicja pełnego wymiaru czasu pracy również została powyżej wyjaśniona).
Projekt ustawy przewiduje odstępstwa od obowiązku zatrudniania w wymiarze co najmniej połowy pełnego czasu pracy, to jest:
- przepisów o wymiarze zatrudnienia nie stosuje się do świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych w czasie pełnienia dyżuru medycznego, o którym mowa w art. 95 ust. 1 i 1a Ustawy o działalności leczniczej, albo udzielanych poza normalnymi godzinami pracy w podmiocie leczniczym wykonującym działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne w ramach pracy zmianowej lub na zasadach określonych w art. 94 Ustawy o działalności leczniczej, z wyłączeniem planowych świadczeń zabiegowych, oraz co do świadczeń zdrowotnych udzielanych przez lekarzy geriatrów, patomorfologów lub psychiatrów;
- w zakresie niezbędnym do zapewnienia ciągłości i dostępności udzielania świadczeń opieki zdrowotnej na danym obszarze Prezes Funduszu, na wniosek świadczeniodawcy, może wyrazić zgodę na czasowe odstąpienie od wymogów dot. wymiaru zatrudnienia, na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, w przypadku braku dostępności osób wykonujących zawód medyczny w danej dziedzinie, lub potrzeby zabezpieczenia dyżuru medycznego;
- w przypadku nagłej śmierci lub długotrwałej usprawiedliwionej nieobecności pracownika lub osoby zatrudnianej na podstawie umowy lub innego aktu, na podstawie których powstaje stosunek inny niż stosunek pracy albo stosunek służbowy, lub w przypadku działania siły wyższej kierownik podmiotu leczniczego, będącego świadczeniodawcą, który zawarł z Funduszem umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, może odstąpić od wymogów dot. wymiaru czasu pracy na okres 21 dni od dnia wystąpienia jednej z powyższych okoliczności.
Należy podkreślić, że wszelkie oświadczenia o którym jest mowa w niniejszym artykule składane są pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.
Na mocy ostatnich poprawek złożonych w Sejmie, Prezes NFZ orzeka wobec lekarza lub lekarza dentysty zakaz udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jeżeli w toku kontroli, czynności sprawdzających lub na podstawie uzyskanych informacji przekazanych przez ZUS ustalono, że osoba wykonująca zawód medyczny, umyślnie, wiedząc o niezgodności, m. in. poświadczyła nieprawdę co do czasu lub miejsca udzielania świadczeń opieki zdrowotnej, w szczególności w ewidencji czasu pracy, harmonogramie pracy, rachunku lub innym dokumencie stanowiącym podstawę rozliczenia ze świadczeniodawcą lub z Funduszem. Problematyka ta zostanie poruszona w kolejnym artykule.
Najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi:
Czym jest lex Kacprzyk?
To potoczna nazwa nowelizacji ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw. Ogranicza łączny wymiar zatrudnienia personelu medycznego u świadczeniodawców i wprowadza nowe obowiązki informacyjne. Sejm już ją uchwalił, teraz zajmie się nią Senat, a później Prezydent RP.
Kogo obejmą nowe przepisy?
Lekarzy, lekarzy dentystów, pielęgniarki, położne, fizjoterapeutów i ratowników medycznych, którzy udzielają świadczeń u świadczeniodawców.
Czy limit dotyczy tylko umowy o pracę?
Nie. Ustawa rozszerza pojęcie „zatrudniania”. Obejmuje ono umowę o pracę, umowy cywilnoprawne (np. kontrakty) i inne stosunki służbowe.
Może Cię zainteresować:
Wykonujesz zawód medyczny lub prowadzisz podmiot leczniczy? Potrzebujesz profesjonalnej ochrony ubezpieczeniowej! Nasi specjaliści są do Twojej dyspozycji:
Zobacz również:
jeśli masz jakieś pytania,
potrzebujesz dodatkowego wyjaśnienia kwestii związanych z interesującym Cię ubezpieczeniem,
skontaktuj się z nami
Zapisz się do newslettera by być na bieżąco!
